Opracowanie na podstawie dokumentu SoCap Polska sp. z o.o. z 5 października 2026 r. Części opisujące model przedstawiają stanowisko jego autora. Cytaty z orzeczeń są oddzielone od komentarza. Wyrok Oxygen City wiąże w rozpoznanej sprawie; Sąd Najwyższy nie orzekał o SoCap. To materiał informacyjny, nie indywidualna porada prawna.
Stanowisko autora w skrócie
Ściśle tak, wąsko nie. Sąd Najwyższy i Sąd Apelacyjny powtarzają, że enumeratywny katalog wyłączeń nie oznacza restrykcyjnej wykładni zwężającej.
Uzasadnienie i źródła
„Wprawdzie zgodzić się trzeba, że wyłączenia przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiąganych przez pracowników z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, następuje wyłącznie w enumeratywnie wskazanych przypadkach w § 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r., ale nie oznacza to, że sytuacje te podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej.”
„Skoro z treści § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia wynika, że podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody w postaci korzyści materialnych wynikających z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu polegające na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług, to do materii normatywnej tych aktów lub przepisów prawa pracy należy określanie tego rodzaju korzyści materialnych, które są wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wyłączenie przychodów osiąganych przez pracowników z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, następuje wyłącznie w enumeratywnie wskazanych przypadkach w § 2 rozporządzenia, ale nie oznacza to, że sytuacje te podlegają restrykcyjnej wykładni zwężającej, co oznacza konieczność dokonania wykładni ścisłej.”
„Jest to nieuprawniona wykładnia restrykcyjna, której nie uzasadnia wymowa normatywna § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia”
Sąd Najwyższy przyjął też, że korzyści mogą wynikać z rozwiązań przyjętych u danego pracodawcy:
„jak i takie, które stosowane są tylko u danego pracodawcy”
Przeciwnik zacytuje Sąd Apelacyjny w Gdańsku:
„Należy zauważyć, iż zwolnienia określone we wskazanym rozporządzeniu stanowią odstępstwo od zasady powszechności oskładkowania przychodów ze stosunku pracy i stąd winny być interpretowane ściśle, a więc bez dokonywania wykładni rozszerzającej. Przy czym nie jest istotna w tym przypadku nazwa danego składnika wynagrodzenia, lecz faktyczny charakter danej wypłaty.”
Zgadzamy się z obiema częściami tego zdania i właśnie dlatego model się broni. Wykładnia ścisła oznacza: bez rozszerzania i bez zwężania; przepis mówi „usług”, więc obejmuje usługi. A „faktyczny charakter danej wypłaty” to dokładnie test z rozdziału o dwóch reżimach: jeżeli faktycznie pracodawca wypłaca pieniądze, wyłączenia nie ma; jeżeli faktycznie pracodawca sprzedaje, a pracownik kupuje i płaci cenę, wyłączenie działa. W modelu faktyczny charakter pokazują faktura, umowa sprzedaży, zapłata ceny i przejście usługi na pracownika.
Dokumenty i argumenty w kontroli
Wykładnia ścisła oznacza stosowanie przepisu w jego brzmieniu. Brzmienie mówi „usług”, bez zawężeń, więc organ nie może go zawęzić do usług, które sam uważa za właściwe.
